Materiały

Na tej stronie możesz odnaleźć materiały, które zostały stworzone dla projektu Trans.History.

Pobierz tutaj:

Warszawa 2-4 marca 2018 wersja skrócona

 

„Aby pamięć nie umarła…”

Propozycja lekcji dla różnych grup wiekowych (poziom zgłębienia tematu zależy od etapu edukacji)

 

Agnieszka Kania

Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

Kraków

 

  1. Uczniowie podzielenie na grupy na zasadzie stacji zapisują na 5 plakatach swoje skojarzenia z pojęciami: DOM, BEZPIECZEŃSTWO, DROGA – PODRÓŻ, POMOC, PAMIĘĆ i przechodzą z miejsca na miejsce, aby poznać wszystkie zapiski.
  2. Projekcja filmu o Teofili z poleceniem dla uczniów, aby zwracali uwagę na to, w jaki sposób przedyskutowane pojęcia nabierają konkretnych znaczeń w życiu bohaterki.
  3. Podział klasy na trzy lub sześć grup i praca nad tematem DOM w odniesieniu do poszczególnych części życia Teofili:
  4. przed wojną
  5. w czasie wojny
  6. po wojnie.

Uczniowie otrzymują do wyboru różne zdjęcia i odtwarzają okoliczności życia bohaterki, jej uczucia, prezentują graficznie dany etap w biografii z wykorzystaniem zdjęć. Ważne, aby zauważyli, że w pewnym momencie bohaterka tęskni za Auschwitz (odwrócenie wartości, samotność); że miała kochający dom, który straciła; że jej dom w sensie fizycznym nadal stoi przy ul. Miodowej, ale nie potrafiła do niego wrócić po wojnie itd.

  1. Prezentacja prac uczniów, rozmowa. Pytanie: Co pozwoliło bohaterce przetrwać? Wnioski.
  2. Zadanie domowe: Zinterpretuj słowa Teofili „Byłam szczęśliwa. Bardzo chciałam być szczęśliwa” w odniesieniu do jej losów życiowych

Temat lekcji: Ocalić od zapomnienia… – kilka refleksji o pamięci, wspomnieniach i polsko-żydowskiej historii.

Katarzyna Adamczyk

Przedmiot: język polski

Czas trwania: 2×45 minut

 

Cele lekcji: zrozumienie roli pamięci o przeszłości i historii, poznanie instytucji Centropy, doskonalenie umiejętności analizy strony internetowej (odpowiedź na pytanie o jej adresatów, twórców, opis materiałów na niej zamieszczonych), doskonalenie umiejętności krytycznego korzystania z zasobów Internetu, poznanie elementów kultury żydowskiej.

 

Poziom nauczania: gimnazjum/ostatnie klasy szkoły podstawowej, pierwsza klasa szkoły średniej.

Dodatkowe uwagi: lekcja może być częścią większego cyklu lekcji, mających na celu bliższe poznanie różnorodnych kultur, narodowości i grup etnicznych.

 

  1. Luźna dyskusja: próba odpowiedzi na pytania zadane przez nauczyciela (około 15 minut):

 

  • Czy warto gromadzić wspomnienia, czy warto pamiętać o swoich przodkach?
  • Czy może lepiej jest żyć dniem dzisiejszym i nie zastanawiać się nad przeszłością i historią?
  • Czy można powiedzieć, że naszym obowiązkiem jest pamiętać o przeszłości? A jeśli tak, to czy dotyczy to tylko naszej rodziny? Historii naszej miejscowości? Kraju?
  • Czy wracanie pamięcią do pewnych, smutnych wydarzeń z historii nie powoduje tylko uczuć smutku i bezsilności?
  • Czy za pamięć o przeszłości odpowiedzialne są pojedyncze osoby, a może głównie instytucje (np. muzea)? Jaka jest ich rola?

 

Przykładowe odpowiedzi: czymś naturalnym jest gromadzenie wspomnień, zdjęć, filmów o przeszłości. Człowiek od zawsze starał się upamiętnić zarówno swoje dokonania dla potomności, jak i swoich przodków. Od pierwszych lat nauki w szkole zgłębiamy historię swojego kraju – nie tylko z ciekawości, obowiązku szkolnego, ale też dlatego, że jeśli my, nasze dzieci nie będziemy pamiętali o przeszłości, to pewne wydarzenia bezpowrotnie ulegną zapomnieniu. Powrót do trudnych doświadczeń z przeszłości nie ma na celu wywoływania smutku, żalu i bezsilności, ale przede wszystkim zrozumienie przyczyn pewnych zdarzeń historycznych i wyciągnięcie z tego wniosków na przyszłość.

 

  1. Zaprezentowanie roli instytucji Centropy i jej strony internetowej (10 minut na przygotowanie notatek i 10 minut na ich prezentację i omówienie = 20 minut)

 

Uczniowie samodzielnie otwierają stronę www.centropa.org (na telefonach, tabletach lub laptopach) i w parach poszukują przez kilka minut odpowiedzi na poniższe pytania. W nawiasie podałam przykładowe odpowiedzi.

Następnie kilkoro uczniów odczytuje te odpowiedzi, a reszta klasy może je uzupełnić lub skorygować (w razie potrzeby z pomocą nauczyciela).

 

  • w jakich językach obcych można przeglądać tę stronę?

(węgierski, angielski, polski, niemiecki)

  • do kogo może być adresowana?

(dla młodzieży, dorosłych, uczniów i nauczycieli, ale też dla każdego zainteresowanego tematyką życia społeczności żydowskich w Europie i historią)

  • kto jest jej twórcą?

(nauczyciele, studenci, pracownicy naukowi, polskim partnerem jest również Żydowskie Muzeum Galicja)

  • czym zajmuje się Centropa?

(<<oferuje multimedialny program edukacyjny przeznaczony dla szkół w Europie, Stanach Zjednoczonych i Izraelu (…) celem jest zachęcanie nauczycieli do nauczania o XX-wiecznej historii Żydów europejskich w sposób interdyscyplinarny i innowacyjny przy pomocy naszych interaktywnych materiałów>>)

  • jakie materiały są w niej zamieszczone?

(podać kilka przykładów: jedna para może podać i omówić w kilku zdaniach jeden z materiałów, na forum klasy kilka par może podzielić się swoimi odkryciami, które zainteresowani uczniowie mogą później zgłębić)

 

  1. Wiemy już, jak ważne jest, by pamiętać o pewnych wydarzeniach historycznych, by gromadzić wspomnienia oraz rozumieć pewne przyczyny, skutki wydarzeń.

Wiemy już także, że ważną rolę w gromadzeniu takich wspomnień różnych ludzi (w formie wywiadów, zdjęć, filmów) pełni Centropa.

 

W drugiej części lekcji poznamy więc konkretną historię człowieka, który dorastał jeszcze w przedwojennej Polsce. Jego historia jest niesamowicie ciekawa, mieszkał w wielu krajach, przeżył czasy wojenne i komunistyczne.

 

Film: http://www.centropa.org/node/51703?language=pl, „Mieczyslaw Wienryb – Moje Miasto Zamość” (7 minut).

 

[KONIEC PIERWSZEJ LEKCJI]

 

  1. Nauczyciel dzieli uczniów na kilka grup (najlepiej, by były to grupy 3-4 osobowe). Każda z nich losuje jedno pytanie – wszystkie pytania dotyczą obejrzanego filmu i mają na celu jego głębsze zrozumienie, wyjaśnienie trudniejszych kwestii. Jeśli grup jest więcej, pytania mogą się powtarzać. Jeśli uczniowie mają jeszcze jakieś pytania, nie rozumieją jakiejś kwestii poruszonej w filmie (a nie pojawia się ona w wymienionych niżej pytaniach) – można stworzyć dodatkową grupę poszukującą odpowiedzi na te pytania.

 

Uczniowie poszukują odpowiedzi w grupach, korzystając z internetowych zasobów – dobrze jednak przypomnieć, by korzystali z nich krytycznie, przejrzeli kilka stron internetowych, zastanowili się również nad wiarygodnością informacji tam zawartych. W przypadku niektórych pytań warto także przejrzeć zasoby grafiki Google.

Następnie tworzą notatki, które zostaną zaprezentowane pozostałym grupom (szukającym odpowiedzi na inne pytania, gdyż każda z grup zajmuje się innym działem tematycznym: kultura, obyczaje itd.).

Czas na opracowanie odpowiedzi: około 10-15 minut.

 

Pytania do pracy w grupach:

  • KULTURA: W filmie pada stwierdzenie, że ojciec głównego bohatera był syjonistą. Co to oznacza? Czym zajmowała się wspomniana w filmie syjonistyczna organizacja Ha-Szomer Ha-Cair?
  • HISTORIA: Co działo się z bohaterem w czasie wojny? Dlaczego nie wszyscy z jego rodziny wyemigrowali? Zanotuj, jak potoczyły się ich losy. Możesz skorzystać także z innych materiałów Centropy poświęconych tej postaci (np. biografia: http://www.centropa.org/node/93107)
  • INTERPRETACJA : Jakie wnioski nasuwają Ci się po obejrzeniu filmu? Czy główny bohater chętnie wraca pamięcią do dawnych czasów, czy raczej woli unikać mówienia o pewnych sprawach? W jakim celu mógł powstać ten krótki film? Kto może być jego docelowym odbiorcą?
  • OBYCZAJE: Wyjaśnij pojęcia związane z kulturą żydowską, pojawiające się w filmie: pejsy, sztibl, a także zwyczaj zapalania świecy w piątek. Przedstaw te pojęcia w taki sposób, aby były zrozumiałe dla reszty klasy.

 

  1. Ostatnią częścią lekcji jest prezentacja opracowanych materiałów. Każda z grup wychodzi na środek klasy i opowiada reszcie o swoich odkryciach. W razie potrzeby nauczyciel może uzupełniać te wypowiedzi lub je moderować.

Czas przeznaczony na tę część: około 5 minut na jedno zagadnienie.

 

  1. * Jeśli zostanie jeszcze kilka minut czasu po prezentacji odpowiedzi, każdy z uczniów notuje w zeszycie swoją własną, kilkuzdaniową refleksję na temat wniosków nasuwających się po obejrzeniu filmu. Może to stanowić również krótkie zadanie domowe.

 

Lekcja na podstawie filmu „Przetrwanie w Sarajewie

Izabella Galuba-Bryja

Zespół Szkół Ekonomicznych im. Gen. M. Smorawińskiego

Kalisz

 

Odbiorcy – uczniowie szkoły ponadgimnazjalnej ew. gimnazjum.

Godzina wychowawcza.

Czas – 1 godz. lekc.

 

Cele:

  • zapoznanie młodzieży z przebiegiem konfliktu na Bałkanach,

  • rozwijanie kompetencji interkulturowej,

  • przygotowanie do życia w wielokulturowym społeczeństwie,

  • kształtowanie postaw obywatelskich.

 

Przebieg lekcji:

Wstęp:

N – miniwykład – wojna na Bałkanach, mapa

  • pytanie – jakie postawy przyjmują ludzie w warunkach wojennych? (sprawcy, obojętni – bierni, pomoc )

  • prezentacja filmu.

Karta pracy:

Wypisz w czasie projekcji:

imię Narodowość,

Wyznanie,

religia

Działalność,

(co robi?)

Pytanie – jak ludzie pomagają sobie w warunkach wojennych? (apteka, poczta, organizacja Benewolencja)

 

Na tablicy zdjęcie 4 religii, narodowości (początek filmu), które ze sobą współpracowały (życie w społeczeństwie wielokulturowym, w zgodzie z „innymi”)

 

Konkluzja-dyskusja

– postać Denisa. Interpretacja końcowych słów, że „spłaca dług”. Denis jest w wieku uczniów.

 

Pr. Dom.

Zorientuj się, czy w Twojej okolicy działaja organizacje pomocowe. Czym się zajmują?

 

 

Scenariusz lekcji Centropa

Zmagania o wartości w życiu

 

Krystian Kazimierczuk

Akademicki Zespół

Szkół Ogólnokształcących

Chorzów

Warszawa 2018

 

 

Konspekt zajęć dla uczniów klas gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

 

Przetrwanie w Sarajewie

 

Cel

 

  1. Poszerzenie wiedzy uczniów z zakresu historii Polski i Europy
  2. Rozszerzenie wiedzy społeczności uczniowskiej o elementy historii środowiskowo-regionalnej oraz Europy
  3. Doskonalenie umiejętności analizy tekstu źródłowego
  4. Doskonalenie umiejętności analizy procesu historycznego z uwzględnieniem powiązań historii z dniem dzisiejszym regionu
  5. Kształtowanie umiejętności pracy w małych zespołach
Metody nauczania
  1. Nauczanie polimetodyczne
  2. Elementy wykładu
  3. Praca z tekstem źródłowym Katarzyna Zimmerer „Kronika Zamordowanego Świata”
  4. Praca w małym zespole 2 osoby
  5. Pobudzanie refleksyjności w wymiarze indywidualnym
  6. Karta pracy
Materiały
  1. Film /Centropa.pl
  2. Karta pracy do tekstu
  3. Mapa ścienna „Europa XX w.”
  4. Atlas historyczny
Przebieg zajęć
  1. Wprowadzenie
  2. Czynności organizacyjne
  3. Przedstawienie celu zajęć
  4. Rozwinięcie
  5. Wykład
  6. Podział klasy na zespoły 2 osobowe
  7. Rozdanie materiałów źródłowych
  8. Rozdanie karty pracy
  9. Uczniowie analizują teksty źródłowe i odpowiadają na pytania Karty pracy
  10. Prezentacje uczniowskie
  11. Podsumowanie
  12. Nauczyciel prosi uczniów o osobistą refleksję nt. wagi wolności i niepodległości.

Załącznik

Karta pracy ucznia

 

1 Jaki to rodzaj materiału źródłowego ?  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 Kto jest podmiotem tekstu/ filu źródłowego?  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Jaki obraz epoki przedstawia tekst ?  

 

 

 

 

 

 

 

 

4 Jakie cechy charakteryzują opisanych bohaterów?  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5 Jakie wnioski można przedstawić po lekturze tekstu celem dokonania refleksji nad problemem pojmowania ważności sprawy wolności i niepodległości?  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TransHistory2015_Materials_Presentation_Snyder_Hairfield_Civics_Education_A_Calll_to_Teach_title_750x563_title_750x563

Edukacja obywateli: Wezwanie do nauczania

Prezentacja przygotowana przez Raelynne Snyder & Barbarę Hairfield

Ściagnij prezentację w formacie PDF tutaj [2,14 MB].


transhistory2016_materials_amos-oz_pl_v01_image

Amos Oz – Opowieść o miłości i mroku

Pobierz tutaj (zabezpieczony).

ZASADY TWORZENIA SCENARIUSZA LEKCJI CENTROPY

Zasady tworzenia scenariusza lekcji Centropy 

 Dziękujemy, że skorzystali Państwo z materiałów edukacyjnych Centropy, tworząc scenariusz lekcji, którym chcieliby Państwo podzielić się z innymi nauczycielami. Zdajemy sobie sprawę, że taka praca jest czasochłonna i wymaga nie lada wysiłku. Opracowaliśmy zasady tworzenia centropowych scenariuszy lekcji ponieważ:

  • ustandaryzowana forma konspektu pozwoli innym nauczycielom szybko zadecydować, czy konkretna propozycja będzie przydatna w pracy z jego uczniami, będzie odpowiadała jego potrzebom i możliwościom

  • grupa ekspertów (nauczycieli akademickich) będzie według tego konspektu czytać przesłane przez Państwa propozycje i według parametrów poniższego konspektu oceniać je. Następnie przedstawią oni nam swoje uwagi i komentarze, które uwzględnimy jeśli wspólnie uznamy, że pozytywnie wpłyną na proces nauczania.

INFORMACJE WSTĘPNE

  • tytuł scenariusza lekcji
  • imię i nazwisko autora oraz nazwa szkoły lub instytucji, w której Pani/Pan pracuje
  • przedmiot, na którym scenariusz może być wykorzystany
  • główna kategoria, do której należy scenariusz lekcji: (Holokaust, tożsamość żydowska, II wojna światowa, projekt dotyczący historii rodzinnych)
  • poziom nauczania
  • czas potrzebny na przeprowadzenie zajęć (np 2x lekcja 45min)

INFORMACJE O AUTORZE

Nie jest to obowiązkowa pozycja, ale zachęcamy do umieszczenia krótkiego opisu, dzięki czemu inni nauczyciele lepiej zrozumieją jaką osobą jest autor danego scenariusza lekcji.

  • Gdzie Pani/Pan pracuje?
  • Jakiego przedmiotu Pani/Pan uczy?
  • Jaka jest Pani/Pana szkoła?
  • Jak dowiedzieli się Państwo o Centropie?

PODSUMOWANIE

Krótki opis scenariusza lekcji (max 1 akapit):

  • Jaki jest jego temat?
  • Jaki jest kontekst dla tej lekcji?
  • Jakie są cele lekcji?
  • Prosimy, aby wspomnieli Państwo, jakie materiały Centropy zostały wykorzystane (konkretny film, wywiad, zdjęcie). Te informacje pozwolą innym nauczycielom zadecydować, czy czytać szczegółowy opis przebiegu lekcji.

 POZOSTAŁE INFORMACJE

  1. Kontekst: w jaki sposób ta konkretna lekcja spełnia wymagania programowe dla danego przedmiotu
  2. Główna myśl: czyli to, co chcielibyśmy, żeby zostało w głowie uczniów po latach, gdy ulecą już nazwy, daty, szczegóły.
  3. Cele: jakie umiejętności będą kształtowane w czasie lekcji? jaką wiedzę posiądą uczniowie?
  4. Materiały edukacyjne Centropy: prosimy o stworzenie dokładnej listy wszelkich pomocy centropowych, z których Państwo korzystali przygotowując lekcję

LEKCJA

Prosimy opisać przebieg lekcji tak, by inni nauczyciele mogli ją przeprowadzić w swoich klasach. Prosimy zawrzeć poniższe informacje:

  1. Jak zmotywują Państwo swoich uczniów w początkowej fazie lekcji?
  2. Jakie są kolejne etapy lekcji? Prosimy określić, ile trwają poszczególne części.
  3. Podsumowanie lekcji. W jaki sposób wiedza, którą zdobyli uczniowie zostanie powtórzona, zweryfikowana i pogłębiona?

REFLEKSJE KOŃCOWE

W tej części prosimy Państwa o opisanie nam swoich doświadczeń w pracy nad powyższym scenariuszem lekcji, w tym celu prosimy opisać poszczególne zagadnienia:

  • Jak wyglądało Pani/Pana doświadczenie uczenia według tego scenariusza lekcji?
  • Jakie rady/zalecenia ma Pani/Pan dla innych nauczycieli podejmujących się pracy według powyższego planu?
  • Jakie aspekty tej lekcji ocenia Pani/Pan jako udane?
  • Co chciał/a Pani/Pan zmienić następnym razem, na jakie trudności Państwo natrafili?

TEOFILA SILBERRING – LOSY POJEDYNCZEGO CZŁOWIEKA, JAKO LEKCJA HISTORII

Centropa

AUTOR:
Joanna Olender

Szkoła: Gimnazjum nr 95 w Warszawie

Czas trawania zajęć: 2-3 x 45 min.

Film: pobierz tutaj

Cele lekcji:

·      Uświadomienie czym była Zagłada

·      Stworzenie bazy informacji na temat II wojny światowej

·      Poznanie charakterystycznego słownictwa oraz źródeł dla omawianego okresu

·      Uświadomienie ciągłości życia, kultury, narodu

·      Odtworzenie historii narodu, kraju na podstawie jednego życiorysu

·      Uświadomienie, że zainteresowanie ludzkim życiem może być lekcją historii

·      Wyzwalanie empatii

·      Tworzenie wzorców postaw

Pobierz tutaj

SCENARIUSZ LEKCJI W OPARCIU O FILM CENTROPY „TEOFILA SILBERING – ZEBY NIE UMARŁA PAMIĘĆ”

Centropa

AUTOR: 
Beata Zep

Temat : „Tyle wiemy o sobie, ile nas sprawdzono” (W. Szymborska).
Postawy ludzkie wobec różnych sytuacji życiowych.

DOKUMENTY: 

OPIS PROJEKTU – AŻEBY PAMIĘĆ NIE UMARŁA

Centropa

AUTOR: 
Barbara Bierówka

Lekcje poświęcone pracy z filmem Centropy o losach Teofili Silberring, a wcześniej udział w seminarium, zapoznanie się z filozofią nauczania i działalnością Centropy,  podsunęły mi pomysł na przygotowanie i zrealizowanie opisywanego tutaj projektu. Zaproponowałam udział w tym przedsięwzięciu klasie I, w której jesienią przeprowadziłam lekcje na temat filmu „Aby pamięć nie umarła”, ponieważ dostrzegłam u wielu uczniów zainteresowanie tematem. Brali aktywny udział w lekcjach, dobrze do nich się przygotowali. Bardzo ważnym elementem, który mnie utwierdził w zamiarze był fakt, że spora grupa uczniów z tej klasy mieszka w miasteczkach położonych wokół Krakowa: Skawina, Wieliczka, Niepołomice, Proszowice, Wolbrom. Postanowiłam to wykorzystać.

SPACER PO KRAKOWIE ŚLADAMI TEOFILI SILBERRING

Centropa

AUTOR: 
Centropa

Nie licząc lat wojennych, Teofila nigdy nie mieszkała poza Krakowem. Podczas wywiadu zabrała nas na spacer po swoim mieście, przenieśliśmy się z nią do tych wszystkich miejsc, w których była…

ZDJĘCIA:

SCENARIUSZ LEKCJI W WYKORZYSTANIEM FOTOGRAFII CENTROPY

AUTOR: 
Beata Kardasińska, Cezary Tulin (III Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku)
IMAGES: 

AUSCHWITZ ALBUM

AUTOR: 
Gabriela Berbesz-Kupiec

Lekcja została przeprowadzona na podstawie załączonego do sprawozdania z realizacji projektu konspektu. Wszystkie jej elementy zostały wykonane zgodnie z zamierzeniami, jednak z pewnymi modyfikacjami.